زهرا کاظمی متولد سال ۱۳۲۷ در شهر شیراز بود که در سال ۱۳۷۴ ایران را به مقصد پاریس ترک کرد تا در رشته ادبیات و سینما تحصیلات خویش را پی بگیرد. بعد از اخذ مدرک دکترا، وی با پسر خویش راهی کشور کانادا شد و این کشور را برای ادامه زندگی برگزید.

در سال‌های بعد وی به عنوان عکاس حرفه‌ای با نشریاتی مانند رکتو ورسو گازت دو فم و گلوب اندمیل چاپ کانادا و نیز مؤسسه عکس انگلیسی کمراپرس کار کرد و وقتی هم که در سال ۱۳۸۲ به ایران بازگشت به عنوان خبرنگار موسسه کمراپرس مجوز کار گرفت.

خانم کاظمی بعد از اخذ مجوزهای لازم در اولین روز حضور در مقابل زندان اوین، به اتهام عکس‌برداری از اماکن ممنوعه بازداشت و بعدتر به اتهام جاسوسی و ارسال عکس برای دولت‌های بیگانه نیز محکوم شد. بازداشت وی ۱۸ روز بیشتر به طول نینجامید و در ۲۰ تیر ۱۳۸۲ در بی‌خبری کامل حین بازداشت و زیر بازجویی به قتل رسید.

وزیر اطلاعات وقت، علی یونسی بعدترها طی مصاحبه مفصلی با ایسنا اعلام کرد وزارت وی زهرا کاظمی را جاسوس ندانسته و ادامه بازداشت و قتل وی به خاطر اصرار سعید مرتضوی، دادستان وقت تهران، بوده است. وی همچنین مدعی شد اگر زهرا کاظمی به موقع به بیمارستان منتقل می‌شد امکان داشت از وقوع این فاجعه جلوگیری شود. اما سعید مرتضوی همواره خود را مبری از این اتهام اعلام کرده است.

تابعیت کانادایی خانم کاظمی دولت ایران را تحت فشارهای بین‌المللی قرار داد تا درباره قتل ایشان تحقیق جامعی به عمل آورند ولی دادستانی در نهایت دلیل مرگ را  غش و برخورد سر خانم کاظمی با زمین و نهایتا ضربه مغزی اعلام کرد. در گزارش رسمی دولت ایران درباره پرونده خانم کاظمی آمده است: «زهرا کاظمی در تاریخ ۲ تیر ۱۳۸۲ با یک عدد دوربین عکاسی در حال عکسبرداری از تجمع خانواده‌های زندانیان ناآرامی‌های خردادماه در مقابل زندان اوین و منطقه با علامت عکسبرداری ممنوع بوده که به داخل نگهبانی زندان هدایت و با حضور دو نفر از قضات از وی توضیح خواسته می‌شود. مطابق این گزارش نامبردگان از خانم زهرا کاظمی می‌خواهند معرفی نامه وزارت ارشاد، دوربین و فیلم‌های خود را برای بازبینی تحویل دهد و زندان را ترک کند و روز بعد برای دریافت لوازم خویش مراجعه کند. اما وی از این امر سرباز می‌زند و اظهار می‌دارد که می‌خواهد با مسئولیت خود، در کنار لوازم خویش در زندان باقی بماند. سپس خانم کاظمی فیلم داخل دوربین را خارج می‌کند و آن را در برابر نور، سیاه می‌نماید و فیلم دیگر خود را نیز به همین نحو سیاه می‌کند.»

چندی بعد اما دکتر شهرام اعظم، پزشکی که جسد زهرا کاظمی را بعد از قتل معاینه کرده بود، از ایران خارج شد و با درخواست پناهندگی از کانادا جزییات بیشتری از قتل ایشان را در اختیار این دولت و سایر رسانه‌ها قرار داد. بر اساس اظهارات دکتر اعظم، خانم کاظمی پیش از قتل مورد شکنجه و تجاوز جنسی قرار گرفته بودند. برخی از مثال‌هایی که وی بیان کرد شامل «شکستگی جمجمه و بینی، له‌شدگی انگشتان پا، شکستگی انگشت‌های میانی و کوچک دست راست و انگشت میانی دست چپ، کنده شدن ناخن‌های انگشت‌های شصت و اشاره دست، صدمات در ناحیه ریه و دنده، کبودی شدید ناحیه شکم، اندام تناسلی و پاها» می‌شد.

پیگری‌های بیشتر درباره قتل زهرا کاظمی هیچ‌وقت به نتیجه نرسید و دادگاه تشریفاتی که برای محمدرضا اقدم‌احمدی، کارمند پایین‌رتبه وزارت اطلاعات به اتهام قتل شبه عمد زهرا کاظمی نیز برگزار شد وی را به دلیل «فقدان مدرک برای اثبات اتهامات» تبرئه کرد.