«سید احمد حکم‌آبادی» که نام خود را به «احمد کسروی» تغییر داد، تاریخ‌نگار، زبان‌شناس، روزنامه‌نگار و قاضی ایرانی بود که هشتم مهر ۱۲۶۹ در تبریز به دنیا آمد. او که استادی ملی‌گرا در رشته حقوق دانشگاه تهران هم بود، در حوزه‌های مختلفی مانند تاریخ، زبان‌شناسی، ادبیات، علوم دینی، روزنامه‌نگاری، وکالت و قضاوت فعالیت داشت و بنیانگذار جنبش «پاک‌دینی» با هدف ساختن جامعه‌ای سکولار بود. سکولاریزم نظریه ای مبتنی بر جدایی سیاست از دین  است.
احمد کسروی خواستار مبارزه با «واپسماندگی فکری و علمی» و روشنگری در تمامی وجوه زندگی بود. او از آنچه «اوضاع زندگی، خرافه‌گرایی و آداب اجتماعی» مردم ایران می‌دانست انتقاد داشت. موضع‌گیری‌های احمد کسروی در برابر نهادهای مذهبی، مسلک‌ها و ارزش‌های سنتی، و تاختن به باورهای دینی و فرهنگی از جمله تشییع و بهاییت، از جمله مواردی بود که مخالفت‌های بسیاری را علیه او برانگیخت.
کسروی که در ۲۰ سالگی آخوند شده بود، با پافشاری خانواده رخت آخوندی را کند، به پیش‌نمازی مشغول شد و سپس قرآن را حفظ شد. در سال ۱۲۹۱ و پس از ناسزاگویی ملایان به کسروی و تکفیر او به‌خاطر هواداری از مشروطه‌خواهان، کسروی از ملایی کناره‌گیری کرد. سال ۱۲۹۴ کسروی همزمان با آموزش زبان عربی به شاگردان مدرسه آمریکایی تبریز (مموریال اسکول) به آموختن زبان انگلیسی و اسپرانتو پرداخت.
احمد کسروی دو سال بعد به پیشنهاد رئیس استیناف آذربایجان، کارمند عدلیه (دادگستری) شد. در ادامه هم سرپرست عدلیه در استان‌های مازندران، دماوند، زنجان و خوزستان را به او دادند. سال ۱۳۰۵ کسروی بازرس و رئیس یکی از دادگاه‌های تهران شد. او در این سال زبان پهلوی را از پروفسور «هرتسفلد» که به تهران آمده بود آموخت تا در سال ۱۳۰۷ «کارنامگ ارتخشیر پابکان» را از زبان پهلوی به فارسی برگرداند.
زمستان ۱۳۱۱ با نوشتن نامه‌ای جسورانه به رضا‌شاه، عدلیه را کانون رشوه خواری و فساد خواند و از آن کناره‌گیری کرد. در این سال با انتشار بخش نخست کتاب آیین، چرخش بنیادین زندگی کسروی از یک پژوهشگر و زبان‌شناس، به یک پژوهش‌گر، نظریه‌پرداز و مصلح اجتماعی آغاز شد. او همچنان که به کارهای پژوهشی تاریخی خود در این دوران ادامه داد، از یکم آذر ۱۳۱۲ تا ۹ سال بعد، ماهنامه «پیمان» را منتشر کرد. از بهمن ۱۳۲۰ روزنامه پرچم را تاسیس کرد و تا ۱۷ آذر ۱۳۲۱ که همه روزنامه های تهران بسته شدند، آن را به چاپ رساند.
بهمن ۱۳۲۲ پرونده شکایت گروهی از روحانیان و بازاریان از کسروی، به علت تحقیقات و آثار او در زمینه مبارزه با جهل مذهبی و خرافات دینی، در دادگستری گشوده شد. ۸ اردیبهشت ۱۳۲۴ «مجتبی میرلوحی» ملقب به «نواب صفوی» از اعضای گروه «فداییان اسلام» که شامل مسلمانانی تندرو و تروریست بودند، به احمد کسروی در نزدیکی منزلش حمله کرد و دو گلوله به پشت بدن او شلیک کرد.
کسروی از این حمله جان سالم به در برد و نواب صفوی نیز پس از مدتی با پادرمیانی بازاریان و برخی از روحانیان آزاد شد. تا اینکه ۲۰ اسفند همان سال، مجددا نواب صفوی به همراه دیگر اعضای گروه فدائیان اسلام، در کاخ دادگستری به احمد کسروی حمله کردند و او را در سن ۵۳ سالگی به همراه دو نفر از همکارانش کشتند.
آثار احمد کسروی بالغ بر ۷۰ جلد کتاب هستند که به زبان‌های مختلفی ترجمه شده‌اند. از مهم‌ترین آثار کسروی می‌توان به دو کتاب «تاریخ مشروطه ایران» و «تاریخ هجده ساله آذربایجان» اشاره کرده که از مهم‌ترین آثار مربوط به تاریخ جنبش مشروطه‌خواهی ایران به شمار می‌روند. او در کتاب «آذری یا زبان باستان آذربایجان» برای نخستین‌بار این نظریه را مطرح کرد که زبان تاریخی منطقه آذربایجان، پیش از رایج ‌شدن زبان ترکی آذربایجانی ، زبانی از خانواده زبان‌های ایرانی بوده‌است. این نظریه امروز در میان زبان‌شناسان به‌طور کامل پذیرفته شده است.